www.Readers-Talk.com » Fictie

Over ‘De dood heeft mij een aanzoek gedaan’, door Kristien Hemmerechts

Cora Stam — Tue, 20 Jul 2010 18:14:07 +0000

Vandaag ‘De dood heeft mij een aanzoek gedaan, Over dood, leven en liefde’
van Kristien Hemmerechts uitgelezen.
Negen maanden lang heeft Hemmerechts nieuwsfeiten over de thema’s dood,
leven en liefde en haar gedachten daarover genoteerd.
Het boek is opgedragen aan haar vader die eind 2007 is overleden. Het is een
werk dat je in stukjes tot je neemt, niet een verhaal om in een ruk uit te
lezen. Geen fictie, Hemmerechts is wel belezen. Ze is hoofddocent Engelse
letterkunde aan de Katholieke Universiteit in Brussel.
Dus, ze verwijst regelmatig naar literatuur. Zo vertelt ze bijvoorbeeld dat
ze met een zucht van spijt V.S. Naipaul’s ‘A House for Mr Biswas’ heeft
dichtgeslagen:

‘Naipauls ‘A House for Mr Biswas’ is uit en ik voel me een beetje in de
rouw. Wat is het ergste: afscheid van een personage of afscheid van een ijzersterk
boek?’

Verder verwijst Hemmerechts veelvuldig naar artikelen in The Guardian die
binnen haar thema’s vallen.

Hemmerechts refereert ook aan ‘Nothing to be frightened of’ van Julian
Barnes, een boek dat ik nu – heel toevallig – ook aan het lezen ben. Barnes’
essays betreffen zijn angst voor de dood, die hij tracht te analyseren.
Aanleiding is – alweer, net als bij Hemmerechts – het overlijden van vader.
Terwijl Barnes bezig is met het schrijven van deze essaybundel, weet hij nog
niet dat een half jaar daarna zijn vrouw aan kanker zal overlijden…

Zware thema’s, ja…maar ik heb ‘De dood heeft mij een aanzoek gedaan’ met
interesse gelezen. Ik heb genoten van Hemmerechts’ gedachtensprongen. Haar verbijstering over
wat mensen elkaar aan kunnen doen, heeft mij aan het denken gezet.

Maar grappig genoeg voelde ik mij het meest geraakt door een van haar
citaten, een fragment uit een blog van ene Frank Albers, waarin hij
vertelt over zijn dochter die zestien jaar wordt en dat wil vieren met een
feestje in de tuin (p. 271). Albers bekijkt het gedoe vanaf een afstandje,
en zegt dan onder meer:

‘Zoals wij haar kindertijd zijn vergeten, zo zal zij onze volwassen jaren
vergeten zijn. Dit gebarsten nu waarin wij elkaar steeds moeizamer vinden. Nooit zal zij
weten wie wij ooit voor haar zijn geweest, wilden zijn.
Kinderen en ouders leven niet in dezelfde tijdzone. Je kijkt nooit door één
oog, nooit vind je elkaar in hetzelfde geluk, hetzelfde verdriet.
Het gruwelijke besef: zij zijn ons vreemd.’

Ik heb zelf een dochter van 21 en besef met regelmaat hoe groot de kloof is
tussen mijn generatie en die van haar.
Haar vrienden zijn de mijne niet en vice versa. Dat hoeft op zich geen drama
te zijn. Maar de interesseboog is ongelijk: ik wil best wel weten wat haar
bezighoudt in het leven. Andersom is dat anders. Andersom is er amper
aandacht. Je bent de moeder en dat is genoeg.
Meer willen de kinders niet van ons weten. Niet wie we zijn, wat we denken
en wat we meemaken. Ergens zijn we vreemden voor elkaar.
Grappig dat blijkbaar ook sommige vaders daaronder lijden.

Cora

ps zie hier de rest van Albers’ blog:

http://frankalbers.blogspot.com/2009_05_01_archive.html

Voskuil

Cora Stam — Sun, 22 Nov 2009 13:29:47 +0000

J. J. Voskuil, Bij nader inzien, 1963, Amsterdam; G.A. van Oorschot.

(…) De jongen had een klein hoofdje, met een wat terugwijkende kin, maar een scherp getekende neus en een agressief gezicht. Zijn haar hing half over zijn oren, tot in zijn nek. Hij droeg een dikke, verschoten, blauwe trui, met in de v-kraag een viezig dasje(24).

Maandag 28 0ctober 1946

‘Zeg, jij mag wel eens met je tante naar bed,’ zei Paul, nog voor hij binnen was. ‘Dat mens is zo krols als een kievit’. Hij duwde haastig de deur achter zich dicht, zonder naar Hans te kijken, ging op de hoek van de divan zitten, sloeg zijn benen over elkaar en greep in zijn broekzak naar zijn shagdoos. ‘In ernst’. Hij trok zijn voorhoofd op en keek hem recht aan. ’Nooit opgevallen hoe ze met haar benen tegen de trapstijl staat? Alsof het een phallus is, goddomme. Daar hoef je geen letter Freud voor gelezen te hebben’ (42).

(…) ‘Je hoort het’, zei Paul, terwijl hij zich weer tot Maarten wendde. ‘Luister!’ Hij legde zijn hand op zijn schouder en boog zich naar hem toe. Maarten bewoog zich ongemakkelijk. ‘Geloof me als ik zeg dat ik op het moment een van de intelligentste mensen in Nederland ben! Jij hebt bewezen dat je schrijven kunt! Van jouw stijl kan ik nog een hoop leren (291).

(..) ‘Kun je niet eens dicteren wat je onder ervaring verstaat?’ vroeg hij.

Paul keek boosaardig opzij. ‘Noteer!’ zei hij bijtend. Hij plukte tabak op het vloeitje en begon het rond te rollen. ‘In een huis wonen met tien hoeren en driemaal achter elkaar met twee tegelijk naar bed. Chamfort, Diderot, Montesquieu, Voltaire.’

‘Ho!’ onderbrak Maarten hem. Hij zat snel te schrijven.

‘Ja, het valt niet mee,’ zei Paul. Hij likte aan het vloeitje en bewoog zijn voet snel heen en weer.

‘Ja,’ zei Maarten.

‘Smith, Bacon, Goldsmith, Descartes, Trotzki, Lenin, Marx, Engels,’ ging Paul snel verder. ‘Voor jou is dat voorlopig genoeg.’

‘Mee naar bed?’ informeerde Maarten, terwijl hij haastig doorschreef.

‘Lezen!’ zei Paul.

‘Lezen,‘ herhaalde Maarten.

‘Een week lang van ’s morgens tot ’s avonds lazarus,’ vervolgde Paul, ‘en een jongen meenemen om gedichten aan voor te lezen en doen of hij lazarus is. Ondertussen Plato lezen met tien vrouwen in bed.’

‘Asjeblieft,’ zei Maarten.

‘Het woordenboek nakijken op postcoïtum, impotentie, vagina, masturberen, onanie. Als je klaar bent, kom je maar praten.’

Maarten schreef het op, klapte het boekje dicht en keek Paul aan. ‘Wat zoek je hier eigenlijk?’ vroeg hij. ‘Ervaring?’ Zijn stem trilde van ingehouden spot (395)

The Children’s Book

Cora Stam — Fri, 13 Nov 2009 11:46:18 +0000

A. S. Byatt is een literatuurwetenschapper en gewend om college te geven. Dat valt goed te merken in The Children’s Book. Gelijk een docent stopt ze allerlei literaire wetenswaardigheden in haar verhalen.

Bijvoorbeeld over de kracht van sprookjes, waarbij ze teruggrijpt naar de gebroeders Grimm. Of over het begrip Ekfrasis, waarbij het object (zoals op een urn of op een vaas) ons een gedetailleerd verhaal kan vertellen aan de hand van de afgebeelde figuren.

Byatt is sterk in het verwijzen naar andere schrijvers uit de literatuurgeschiedenis. Zo toont ze ons de wereld van E.T.A. Hoffmann (“Der Sandmann” en van Heinrich von Kleist’s verhandeling “Über das Marionettentheater”; beiden zijn vertegenwoordigers van de Duitse romantiek.

Ze vertelt verhalen in verhalen, ‘mise en abyme’ genoemd oftewel het zgn ‘Droste-effect’.

Verder kun je voor Herbert Methley, een van de personages in het boek, de figuur van D.H. Lawrence invullen. Net als Lawrence is Methleyeen schrijver die bijzonder interesse koestert voor seksuele experimenten en vrije expressie.

Het is knap gedaan van Byatt dat ze vele personages opvoert, wel meer dan twintig, en dat het de lezer toch niet duizelt. De ontwikkelingen naar de zelfmoord van een van de kinderen, Tom, weet ze overtuigend neer te zetten. Byatt heeft daar zelf ervaring mee, ze heeft een zoon die op jeugdige leeftijd is verongelukt. De verhalen en personages in het boek zijn als draden die tezamen een kleurrijk tapijt opleveren. Dus ja, alles bij elkaar opgeteld, heeft ze een indrukwekkende prestatie geleverd… Ik heb slechts een enkele verzuchting: het is allemaal zo ernstig. Byatt heeft weinig gevoel voor humor.

Ik werd niet echt gegrepen door de belevenissen van haar personages. De ambities van de kinderboekenschrijfster Olive, de uitwerking daarvan op haar zoon Tom, de zoektocht naar haar wortels van Dorothy, het was interessant om hun wegen te volgen maar er bleef desondanks een zekere afstand bestaan.

Laten we het een informatief en interessant boek noemen…

De Pianostemmer

Cora Stam — Thu, 12 Nov 2009 14:38:49 +0000

Nog niet zo lang geleden heb ik “De Pianostemmer” uitgelezen, niet die van Pascal Mercier, maar van de Amerikaan Daniel Mason.
Soms kom je een boek tegen dat erbarmelijk slecht is vertaald, welnu dit is er een.
De originele titel (The Piano Tuner) heb ik bij Amazon besteld om na te gaan of het nu aan de schrijver lag of aan de vertaalster. Het leesplezier is altijd groter wanneer je een boek in de originele taal kunt lezen.

Enerzijds boffen de Engelsen dat ze een prachtige moedertaal bezitten en daardoor heel veel kunnen lezen;
anderzijds hebben ze pech: want als een titel niet in het Engels is vertaald, hebben ze vaak geen weet van de schrijver en zijn werk.
Een goed voorbeeld is de Duitse filosoof Peter Sloterdijk. In Nederland is hij bijzonder populair en al zijn boeken zijn in de Nederlandse taal verkrijgbaar. Helaas is slechts een enkele titel van zijn omvangrijke oeuvre is in het Engels uitgegeven. De Engelsen kennen hem dus niet.
Tenzij ze natuurlijk een talenpakket hebben gevolgd…

Anyway, “De Pianostemmer” is het verhaal over een Engelse pianostemmer (jawel) eind negentiende eeuw (1886),
die het verzoek ontvangt om in Birma een zeldzame piano te stemmen.
Het Britse ministerie van Oorlog heeft op verzoek van de mysterieuze majoor-arts Anthony Carroll een zeldzame Erard-vleugel naar een verre uithoek van Birma laten brengen. De excentrieke Carroll blijkt met muziek en
dichtkunst unieke resultaten te hebben geboekt in onderhandelingen met de prinsen van de vijandelijke Shan-staten, een gebied waarover de Britten de controle willen verwerven. Vanwege zijn succes worden Carroll’s speciale eisen
ingewilligd: per postboot, stoomschip, op de rug van een werkolifant en tenslotte op de schouders van zes dragers.
Er is maar een probleem: de piano is nog maar nauwelijks ter plekke, of ze is al door de vochtigheid ontstemd. Het nieuwe verzoek van Carroll is daarom logisch: stuur mij een pianostemmer.
Edgar Drake (de persoon inkwestie en hoofdpersoon in de roman) reist van Londen naar Birma.
De lezer volgt hem op zijn reis…